اوزان معروف ومشهورمثنوی
اوزان معروف ومشهورمثنوی: الف:وزن فعولن فعولن فعولن فَعَل = بحرمتقارب مثمن محذوف.این وزن بیشتر درادبیات حماسی ورزمی کاربرددارد،هرچندگاهی نیزدرپندواندرربه کاررفته است مثل بوستان سعدی. مثل1-شاهنامه ی فردوسی: مگردان سرازدین وازراستی که خشم خداآوردکاستی مثال2-گرشاسب نامه اسدی طوسی: گرازجنگ گرشاسپ یادآیدت همه جنگ رستم بیادآیدت مثال3-بوستان سعدی: خداوندبخشنده دستگیر کریم خطابخش پوزش پذیر ب:وزن مفاعیلن مفاعیلن فعولن = بحرهزج مسدس محذوف.این وزن برای داستانهای عاشقانه مناسب است. مثال1-خسرووشیرین نظامی: خداوندادرتوفیق بگشای نظامی راره تحقیق بنمای
ج:وزن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن =بحررمل مسدس محذوف یامقصور.این وزن برای مضامین پندآموزوعارفانه مناسب است. مثال1-منطق الطیرعطارنیشابوری: آفرین جان آفرین پاک را آنکه جان بخشیدوایمان،خاک را مثال2- مثنوی معنوی مولوی: آتش عشق است کاندرنی فتاد جوشش عشق است کاندرمی فتاد مثال3-سلامان وابسال عبدالرحمن جامی:چون سلامان باهمه حلم ووقار کرددروی عشوه ی ابسال کار د:وزن فاعلاتن مفاعلن فَعِلُن = بحرخفیف مسدس مخبون محذوف. وزنی است شاد ونسبتاًضربی ومناسب مضامین بزمی وعاشقانه است، سنایی غزنوی حدیقه الحقیقه راکه دربیان معارف وحقایق وحکمت است نیزدراین وزن سروده است. مثال1-حدیقه الحقیقه ی سنایی غزنوی: عشق گوینده ی نهان سخن است عشق پوشیده ی برهنه تن است ه-وزن مفعولُ مفاعلن فعولن یا(مستفعلُ فاعلاتُن فع لن)= بحرهزج مسدس اخرب مقبوض محذوف. این وزن ضربی است وبرای مضامین عاشقانه مناسب است. مثال1-لیلی ومجنون نظامی: ای شاه سوارملک هستی سلطان خِردبه چیره دستی . ای ختم پیمبران مُرسل حلوای پسین وملح اول
برخی ازمنابع: - آب آتش افروز(گزیده حدیقه الحقیقه سنایی)نوشته دکتررضااشرف زاده-انتشارات جامی-چاپ دوم تهران1357 - خمسه نظامی گنجوی-تصحیح محمدوحیددستگردی تهرانی-مؤسسه مطبوعاتی علمی تهران1368 -شاهنامه –ابوالقاسم فردوسی-تصحیح ژول مول-انتشارات بهزادچاپ دهم-تهران1386 -شرح جامع مثنوی معنوی مولوی دفتراول-پدیدآورنده:کریم زمانی-انتشارات اطلاعات-چاپ بیست ونهم-تهران1381 -شرح گزیده منطق الطیرعطارنیشابوری-تآلیف دکتررضااشرف زاده-انتشارات اساطیر-تهران1373 -کلیات سعدی-به اهتمام محمدعلی فروغی-انتشارات زوار-تهران1381 -گرشاسبنامه اسدی طوسی- تصحیح حبیب یغمایی- انتشارات دنیای کتاب-تهران 1386 -هفت اورنگ عبدالرحمن جامی-تصحیح مرتضی مدرس گیلانی-انتشارات گلستان کتاب-چاپ ششم-تهران1370
میرعماد